Co to jest migotanie przedsionków?

Migotanie przedsionków, określane skrótem AF od angielskiego Atrial Fibrillation, to zaburzenie rytmu serca, w którym przedsionki nie kurczą się w sposób uporządkowany. Zamiast regularnej pracy pojawia się chaotyczna aktywność elektryczna, która prowadzi do nierównego, często przyspieszonego rytmu serca.

Dla pacjenta migotanie przedsionków może oznaczać uczucie kołatania serca, zmęczenie, duszność, zawroty głowy lub spadek tolerancji wysiłku. U części osób AF przebiega jednak bezobjawowo i zostaje wykryte dopiero podczas EKG, Holtera EKG albo kontroli lekarskiej.

Dlaczego migotanie przedsionków może być groźne?

Największym zagrożeniem związanym z migotaniem przedsionków jest zwiększone ryzyko powstania skrzeplin i udaru mózgu. Gdy przedsionki nie pracują prawidłowo, przepływ krwi może być mniej efektywny. U części pacjentów sprzyja to tworzeniu się skrzeplin, które mogą przedostać się do krążenia i zamknąć naczynie w mózgu.

AF może również pogarszać wydolność serca, nasilać duszność, osłabienie i zmniejszać tolerancję wysiłku. U niektórych pacjentów szybka, długo utrzymująca się arytmia może prowadzić do pogorszenia pracy mięśnia sercowego. Dlatego migotanie przedsionków nie powinno być bagatelizowane, nawet jeśli objawy są łagodne.

Objawy migotania przedsionków – jak rozpoznać AF?

Objawy migotania przedsionków mogą być bardzo różne. Jedni pacjenci odczuwają gwałtowne kołatanie serca, inni jedynie zmęczenie albo spadek formy. Zdarza się też, że migotanie przedsionków nie daje żadnych wyraźnych dolegliwości i zostaje wykryte przypadkowo.

• szybkie, nierówne bicie serca,
• uczucie „trzepotania” lub chaosu w klatce piersiowej,
• duszność podczas wysiłku albo spoczynku,
• zmęczenie i osłabienie,
• zawroty głowy,
• ból lub dyskomfort w klatce piersiowej,
• zasłabnięcia lub omdlenia.

Przyczyny migotania przedsionków

Migotanie przedsionków często rozwija się u osób z innymi chorobami układu krążenia. Duże znaczenie mają nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, niewydolność serca, wady zastawek, cukrzyca, otyłość oraz bezdech senny. AF może pojawić się także po infekcjach, operacjach, przy zaburzeniach tarczycy, po alkoholu lub w okresach silnego stresu.

• nadciśnienie tętnicze,
• niewydolność serca,
• choroba wieńcowa i przebyty zawał serca,
• wady zastawkowe,
• otyłość i bezdech senny,
• cukrzyca,
• nadczynność tarczycy,
• alkohol i nieregularny tryb życia,
• przewlekły stres i niedobór snu.

Diagnostyka migotania przedsionków – EKG, Holter EKG i badania dodatkowe

Podstawowym badaniem w rozpoznaniu migotania przedsionków jest EKG. Jeśli arytmia trwa w momencie badania, można ją rozpoznać w standardowym zapisie. Problem pojawia się wtedy, gdy AF ma charakter napadowy i występuje tylko okresowo. W takiej sytuacji szczególnie ważny jest Holter EKG.

Holter EKG pozwala monitorować rytm serca przez 24 godziny, 48 godzin, kilka dni lub dłużej. Dzięki temu zwiększa się szansa wykrycia napadowego migotania przedsionków, dodatkowych pobudzeń, pauz albo innych zaburzeń rytmu. U części pacjentów konieczne są także badania krwi, echo serca, ocena tarczycy oraz analiza czynników ryzyka.

Leczenie migotania przedsionków – co może zaproponować lekarz?

Leczenie migotania przedsionków zależy od rodzaju arytmii, czasu jej trwania, objawów, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz ryzyka udaru. Główne cele leczenia to zmniejszenie objawów, kontrola rytmu lub częstości serca oraz profilaktyka powikłań zakrzepowo-zatorowych.

1. Profilaktyka udaru

U części pacjentów lekarz może zalecić leczenie przeciwkrzepliwe, które zmniejsza ryzyko udaru. Decyzja zależy od indywidualnego ryzyka, chorób współistniejących i przeciwwskazań. Pacjent nie powinien samodzielnie rozpoczynać ani odstawiać takich leków.

2. Kontrola rytmu serca

U wybranych pacjentów dąży się do przywrócenia i utrzymania rytmu zatokowego. Można stosować leki antyarytmiczne, kardiowersję albo ablację. Ablacja bywa rozważana szczególnie wtedy, gdy objawy są nasilone, napady nawracają lub leki nie przynoszą wystarczającego efektu.

3. Kontrola częstości rytmu

U części osób celem jest nie tyle całkowite usunięcie arytmii, ile kontrolowanie zbyt szybkiego rytmu serca. W takiej sytuacji lekarz może zalecić leki spowalniające pracę serca. Strategia leczenia powinna być zawsze dobrana indywidualnie.

Dieta i styl życia przy migotaniu przedsionków

Styl życia ma duże znaczenie w kontroli migotania przedsionków. Regularna aktywność fizyczna, redukcja masy ciała, ograniczenie alkoholu, leczenie nadciśnienia, dobry sen i zdrowa dieta mogą zmniejszać częstość napadów oraz poprawiać ogólną kondycję serca.

Dieta przy migotaniu przedsionków powinna wspierać układ krążenia. Najczęściej zaleca się model diety śródziemnomorskiej lub DASH: dużo warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych, ryb, roślin strączkowych, orzechów, oliwy z oliwek oraz ograniczenie soli, cukru, żywności wysokoprzetworzonej i nadmiaru tłuszczów nasyconych.

Życie z migotaniem przedsionków

Z migotaniem przedsionków można żyć aktywnie, ale wymaga to dobrej współpracy z lekarzem i świadomego podejścia do zdrowia. Najważniejsze jest regularne przyjmowanie zaleconych leków, kontrola ciśnienia, reagowanie na nowe objawy i wykonywanie zaleconych badań.

Pacjent powinien wiedzieć, co może wywoływać napady AF. U niektórych osób są to alkohol, niedobór snu, odwodnienie, infekcja, nadmierny stres, intensywny wysiłek albo niekontrolowane ciśnienie. Prowadzenie dzienniczka objawów pomaga zauważyć zależności i lepiej przygotować się do konsultacji kardiologicznej.

FAQ pacjenta – najczęstsze pytania o migotanie przedsionków