Kardiomiopatia – co oznacza ta diagnoza?

Kardiomiopatia nie jest jedną chorobą, ale określeniem całej grupy schorzeń, które dotyczą mięśnia sercowego. W zdrowym sercu mięsień pracuje rytmicznie, skutecznie kurczy się i rozkurcza, dzięki czemu krew trafia do wszystkich narządów. W kardiomiopatii ta praca może być zaburzona: serce może być osłabione, powiększone, zbyt pogrubiałe, sztywne albo podatne na zaburzenia rytmu.

Dla wielu pacjentów diagnoza brzmi poważnie i budzi lęk. Warto jednak podkreślić, że przebieg kardiomiopatii bywa bardzo różny. U części osób choroba przez długi czas nie daje wyraźnych objawów i zostaje wykryta przypadkowo podczas EKG, echokardiografii lub badań rodzinnych. U innych może prowadzić do szybkiego spadku wydolności, niewydolności serca albo ryzyka nagłych zaburzeń rytmu.

Najważniejsze rodzaje kardiomiopatii

Kardiomiopatie mogą mieć różne mechanizmy i różny obraz kliniczny. To dlatego tak ważne jest, aby nie zatrzymywać się wyłącznie na samej nazwie choroby, ale ustalić jej typ, przyczynę, zaawansowanie oraz możliwe konsekwencje dla pacjenta.

Objawy kardiomiopatii

Objawy kardiomiopatii mogą być niespecyficzne i rozwijać się stopniowo. Pacjent może przez długi czas tłumaczyć je stresem, przemęczeniem, wiekiem lub brakiem kondycji. Tymczasem narastająca duszność, kołatanie serca, pogorszenie tolerancji wysiłku albo omdlenia powinny skłonić do diagnostyki kardiologicznej.

• Duszność podczas wysiłku, a czasem także w spoczynku lub w pozycji leżącej.
• Szybkie męczenie się, spadek wydolności i uczucie osłabienia.
• Kołatanie serca, nierówne bicie serca lub napady szybkiego rytmu.
• Ból albo ucisk w klatce piersiowej, szczególnie przy wysiłku.
• Zawroty głowy, zasłabnięcia lub omdlenia.
• Obrzęki nóg, przyrost masy ciała związany z zatrzymaniem płynów.

Skąd bierze się kardiomiopatia?

Przyczyny kardiomiopatii są różne. Część z nich ma podłoże genetyczne i może występować rodzinnie. Inne mogą być następstwem zapalenia mięśnia sercowego, toksycznego działania alkoholu lub leków, chorób metabolicznych, zaburzeń hormonalnych, chorób autoimmunologicznych, nadciśnienia tętniczego albo niedokrwienia serca.

W praktyce bardzo ważne jest ustalenie, czy choroba ma charakter pierwotny, rodzinny, zapalny, toksyczny, niedokrwienny czy wtórny do innych problemów zdrowotnych. Od tego zależy plan leczenia, zakres badań kontrolnych, a czasem również potrzeba diagnostyki członków rodziny.

Jak diagnozuje się kardiomiopatię?

Diagnostyka kardiomiopatii zwykle obejmuje kilka etapów. Podstawą jest rozmowa z pacjentem, analiza objawów, historii rodzinnej i chorób współistniejących. Następnie lekarz może zlecić EKG, echo serca, Holter EKG, badania laboratoryjne, rezonans magnetyczny serca, test wysiłkowy, badania genetyczne lub inne badania specjalistyczne.

• EKG może pokazać cechy przerostu, zaburzenia przewodzenia lub arytmie.
• Echo serca ocenia wielkość jam serca, grubość ścian, frakcję wyrzutową i zastawki.
• Holter EKG pomaga wykrywać arytmie, pauzy, częstoskurcze i zaburzenia przewodzenia.
• Rezonans magnetyczny serca pozwala dokładniej ocenić mięsień sercowy i obecność blizn.
• Badania genetyczne mogą mieć znaczenie, gdy podejrzewa się rodzinne podłoże choroby.

Leczenie kardiomiopatii

Leczenie zależy od typu kardiomiopatii, nasilenia objawów, ryzyka arytmii, obecności niewydolności serca oraz chorób współistniejących. U części pacjentów podstawą są leki poprawiające pracę serca, kontrolujące ciśnienie, zmniejszające zastój płynów i ograniczające ryzyko powikłań. U innych konieczne jest leczenie arytmii, specjalistyczne procedury, urządzenia wszczepialne albo leczenie przyczynowe.

Bardzo ważna jest też kontrola stylu życia. Pacjent powinien omówić z lekarzem bezpieczny poziom aktywności, ograniczenia wysiłku, kwestie infekcji, alkoholu, snu, masy ciała oraz monitorowania objawów. W niektórych typach kardiomiopatii zalecenia dotyczące sportu i intensywnego wysiłku mogą być szczególnie istotne.

Kardiomiopatia, niewydolność serca, arytmia i urządzenia ICD/CRT-D

Kardiomiopatia może prowadzić do kilku ważnych konsekwencji klinicznych. Jedną z nich jest niewydolność serca, czyli sytuacja, w której serce nie pompuje krwi wystarczająco efektywnie. Inną są arytmie serca, które mogą powodować kołatanie, osłabienie, omdlenia, a czasem stanowić zagrożenie życia.

U wybranych pacjentów lekarz może rozważyć wszczepienie urządzenia takiego jak ICD lub CRT-D. ICD ma chronić przed groźnymi arytmiami komorowymi, natomiast CRT-D może dodatkowo wspierać bardziej zsynchronizowaną pracę serca u osób z określonym typem zaburzeń przewodzenia i niewydolnością serca.

FAQ – najczęstsze pytania o kardiomiopatię